رشته مطالعات اسلامی یک دوره جامع و نظاممند در مقطع کارشناسی است که با هدف ایجاد شناخت علمی و روشمند از معارف و علوم اسلامی طراحی شده است. این دوره ضمن بهرهگیری از میراث علمی حوزههای علوم اسلامی، دانشجویان را با روشهای علمی و دانشگاهی مطالعه، پژوهش و تحلیل در حوزه مطالعات اسلامی آشنا میکند.
در این رشته، حوزههای گوناگونی از جمله علوم قرآن و تفسیر، فقه و اصول فقه، کلام اسلامی، فلسفه و منطق اسلامی، حدیث، تاریخ اسلام، ادیان و مذاهب، اندیشه سیاسی و اجتماعی اسلام، فرهنگ و تمدن اسلامی و مطالعات تطبیقی مورد بررسی قرار میگیرد.
دوره کارشناسی مطالعات اسلامی در مجموع شامل ۱۴۰ واحد درسی است که از این میان:
۱۰ واحد دروس حوزوی
۲۲ واحد دروس عمومی
۳۰ واحد دروس پایه
۶۸ واحد دروس تخصصی
۱۰ واحد دروس اختیاری
را شامل میشود.
اهداف دوره
این دوره با اهداف زیر طراحی شده است:
ایجاد شناخت و توانایی نسبی در زمینه معارف و آموزههای دینی اسلام.
تربیت متخصص در حوزه مطالعات اسلامی با رویکرد علمی و دینی.
تقویت توانایی مطالعه، تحلیل و پژوهش در منابع و متون اسلامی.
ایجاد توانایی نسبی در ترجمه متون مورد نیاز اسلامی میان زبان فارسی و سایر زبانها.
آمادهسازی دانشجویان برای فعالیت در حوزههای آموزشی و پژوهشی مطالعات اسلامی.
فراهم کردن زمینه ادامه تحصیل دانشآموختگان در مقاطع بالاتر، بهویژه کارشناسی ارشد مطالعات اسلامی.
آشنایی با میراث علمی و فرهنگی اسلام و بهرهگیری از روشهای نوین علمی در مطالعه و پژوهش.
تقویت توانایی تعامل علمی و انجام مطالعات تطبیقی میان دیدگاههای اسلامی و دیگر ادیان و مکاتب.
توانمندیهای دانشآموختگان
دانشآموختگان این رشته پس از پایان دوره، متناسب با آموزشهای ارائهشده، از توانمندیهای زیر برخوردار خواهند بود:
آشنایی علمی با مباحث و معارف اساسی اسلام.
توانایی مطالعه و استفاده از منابع و متون اسلامی.
آشنایی با اصول و روشهای پژوهش در مطالعات اسلامی.
توانایی انجام مطالعات و پژوهشهای مقدماتی در حوزه علوم اسلامی.
توانایی نسبی در ترجمه متون اسلامی میان زبان فارسی و سایر زبانها.
آمادگی برای فعالیتهای آموزشی و پژوهشی در حوزه مطالعات اسلامی.
آمادگی علمی برای ادامه تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد.
موضوعات ارائه شده
حوزههای اصلی مطالعات
۱. علوم قرآن و تفسیر
آشنایی با علوم قرآنی، مبانی و روشهای تفسیر و مطالعه تفاسیر قرآن، از جمله تفسیر ترتیبی و تفسیر موضوعی.
۲. فقه و اصول فقه
مطالعه مبانی و روشهای استنباط احکام اسلامی و آشنایی با حوزههایی همچون مقدمات فقه، احکام فقهی، فقه عمومی، فقه تطبیقی، اصول فقه و مباحث مرتبط با آن.
۳. کلام اسلامی
بررسی مباحث اعتقادی و کلامی اسلام و آشنایی با مبانی و دیدگاههای کلام اسلامی و موضوعات مرتبط با اندیشه دینی.
۴. فلسفه و منطق اسلامی
آشنایی با منطق، فلسفه اسلامی و مباحث فلسفی مرتبط با دین و معرفت و مطالعه برخی دیدگاههای فلسفی بهصورت تطبیقی.
۵. حدیث و متون اسلامی
آشنایی با منابع حدیثی، شیوه مطالعه و فهم متون حدیثی و بررسی متون و میراث روایی اسلامی.
۶. تاریخ اسلام
مطالعه تاریخ اسلام و تحولات فکری، فرهنگی و اجتماعی جهان اسلام و آشنایی با روند شکلگیری و گسترش تمدن اسلامی.
۷. ادیان و مذاهب و مطالعات تطبیقی
آشنایی با ادیان و مذاهب و بررسی تطبیقی آموزهها، باورها و دیدگاههای دینی، با تأکید بر گفتوگوی علمی میان اسلام و سایر ادیان و مکاتب.
۸. اندیشه سیاسی و اجتماعی اسلام
مطالعه مبانی و دیدگاههای سیاسی و اجتماعی اسلام و آشنایی با اندیشههای اسلامی در زمینه جامعه، سیاست و نظامهای اجتماعی.
۹. مطالعات خانواده و جامعه در اسلام
بررسی دیدگاه اسلام درباره خانواده، روابط اجتماعی و برخی مسائل مرتبط با زندگی فردی و اجتماعی انسان.
۱۰. فرهنگ و تمدن اسلامی
مطالعه شکلگیری، رشد و دستاوردهای فرهنگ و تمدن اسلامی و بررسی تعامل و تأثیرگذاری تمدن اسلامی بر سایر تمدنها.
از جمله موضوعات مورد توجه در این حوزه، فرهنگ و تمدن اسلامی در اروپا، انتقال میراث علمی تمدنهای پیشین به جهان اسلام، نهضت ترجمه، تولید علم در تمدن اسلامی و تأثیر اندیشه و دستاوردهای مسلمانان بر غرب است.
۱۱. اسلام و جهان معاصر
بررسی جایگاه اسلام در جهان معاصر و مطالعه نسبت میان آموزههای اسلامی و مسائل و تحولات دنیای امروز.
۱۲. روششناسی و پژوهش علمی
آشنایی با روشهای مطالعه، تحلیل و پژوهش علمی در حوزه مطالعات اسلامی و تقویت مهارتهای لازم برای انجام تحقیقات دانشگاهی.
۱۳. مهارتهای زبانی
تقویت تواناییهای زبانی مورد نیاز برای مطالعه و پژوهش در منابع و متون اسلامی، از جمله استفاده از زبانهای مرتبط با مطالعات اسلامی.
۱۴. اندیشه اسلامی و منابع اسلامی
مطالعه آثار و منابع مهم اندیشه اسلامی و آشنایی با میراث فکری و اخلاقی اسلام، از جمله متونی مانند نهجالبلاغه و صحیفه سجادیه.
مشخصات دوره
نام دوره
مطالعات اسلامی
مقطع تحصیلی
کارشناسی
زبان ارائه
فارسی
گواهی پایان دوره
دارد
مدت دوره (ترم)
9
دروس اختیاری
در برنامه درسی این رشته، در مجموع ۲۰ واحد درس اختیاری ارائه شده است که دانشجو باید ۱۰ واحد از آنها را انتخاب و بگذراند.
برخی از دروس اختیاری عبارتاند از:
حقوق بشر در اسلام و غرب
فلسفه دین
نظام مدیریتی اسلام
نقش دین در زندگی انسان
نظام اقتصادی اسلام
آشنایی با ادعیه و زیارات
اخلاق در اسلام و سایر ادیان
اسلام و چالشهای اجتماعی
مطالعات تطبیقی مفاهیم دینی در ادیان ابراهیمی
هویت دینی و بحران هویت
ویژگی متمایز دوره
رشته مطالعات اسلامی با رویکردی جامع، میانرشتهای و علمی طراحی شده است و تلاش میکند میان مطالعات سنتی علوم اسلامی و روشهای دانشگاهی پژوهش ارتباط برقرار کند.
ترکیب علوم قرآن و حدیث، فقه و اصول فقه، کلام، فلسفه، تاریخ، ادیان و مذاهب، فرهنگ و تمدن اسلامی و مطالعات تطبیقی در کنار مهارتهای پژوهشی و زبانی، این امکان را فراهم میکند که دانشجو تصویری جامع از مطالعات اسلامی به دست آورد و برای فعالیتهای علمی، آموزشی و پژوهشی و همچنین ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر آماده شود.