اهداف دوره

اهداف دوره
رشته کارشناسی ارشد فقه خانواده با اهداف زیر طراحی شده است:
تربیت کارشناس و پژوهشگر متخصص در حوزه فقه خانواده.
تعمیق دانش و مهارت فقهی دانش‌پژوهان در مسائل مرتبط با خانواده.
توانمندسازی علمی برای بررسی و تحلیل مسائل خانواده از منظر فقه اسلامی.
تقویت توانایی استنباط و تحلیل احکام شرعی در حوزه مسائل خانواده.
آشنایی عمیق با مبانی و ادله فقهی مرتبط با احوال شخصیه و روابط خانوادگی.
شناخت نظام خانواده در اسلام و مبانی فقهی و اسلامی آن.
آشنایی تخصصی با حقوق و تکالیف زوجین.
شناخت احکام مربوط به نسب و حقوق فرزندان.
توانایی بررسی فقهی مسائل مربوط به تشکیل، استمرار و انحلال خانواده.
آشنایی با مسائل جدید و مستحدثه خانواده و روش بررسی فقهی آنها.
آشنایی با دیدگاه‌های فقهی و حقوقی مختلف درباره مسائل خانواده.
تقویت توانایی مطالعه تطبیقی در مسائل فقه خانواده.
تربیت پژوهشگر برای مطالعه و بررسی مسائل نوپدید خانواده.
تربیت مدرس و نیروی علمی مورد نیاز در حوزه فقه خانواده.
فراهم کردن زمینه برای فعالیت‌های تبلیغی و فرهنگی مرتبط با مسائل خانواده.
تقویت مهارت‌های علمی لازم برای ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر، از جمله دوره دکتری و سطح چهار.

موضوعات ارائه شده

موضوعات اصلی و سرفصل مطالب
۱. مبانی فقه و اصول
بخش مهمی از دوره به تقویت مبانی فقهی و اصولی اختصاص دارد. دانش‌پژوه در این بخش، مباحث فقه و اصول را به صورت پیشرفته‌تر دنبال می‌کند و با روش‌های استنباط احکام و تحلیل ادله فقهی آشنا می‌شود.
این بخش شامل:
فقه ۱ تا ۵
اصول فقه ۱ تا ۵
مبانی استنباط احکام
بررسی ادله و اقوال فقهی
تحلیل و ارزیابی دیدگاه‌های فقهی
مطالعه متون و منابع معتبر فقهی و اصولی
۲. نظام خانواده در اسلام
در این محور، خانواده به عنوان یکی از نهادهای اساسی در نظام اجتماعی اسلام مورد مطالعه قرار می‌گیرد و مبانی و ساختار خانواده از منظر آموزه‌های اسلامی و فقهی بررسی می‌شود.
موضوعات اصلی شامل:
مفهوم و جایگاه خانواده در اسلام
مبانی تشکیل خانواده
اهداف و کارکردهای خانواده
روابط اعضای خانواده
نقش و مسئولیت اعضای خانواده
مبانی حقوقی و اخلاقی خانواده
جایگاه خانواده در نظام اجتماعی اسلام
۳. حقوق و تکالیف زوجین
این درس به بررسی روابط متقابل زن و شوهر و حقوق و وظایف هر یک از زوجین از منظر فقه اسلامی اختصاص دارد.
از جمله موضوعات مورد توجه:
حقوق متقابل زوجین
تکالیف زوجین
حقوق مالی و غیرمالی
مسئولیت‌های خانوادگی
روابط زوجین در چارچوب احکام شرعی
مبانی فقهی حقوق و تکالیف زن و شوهر
۴. احکام نسب و حقوق فرزندان
در این محور، احکام فقهی مربوط به نسب و جایگاه حقوقی فرزندان مورد بررسی قرار می‌گیرد.
موضوعات این بخش شامل:
مفهوم و احکام نسب
اسباب و آثار نسب
اثبات و نفی نسب
حقوق فرزندان
رابطه والدین و فرزندان
مسائل فقهی مرتبط با نسب
بررسی برخی مسائل جدید مرتبط با اثبات نسب
۵. مسائل مستحدثه خانواده
یکی از محورهای مهم و کاربردی این دوره، بررسی مسائل نوپدید خانواده و شیوه پاسخ‌گویی فقهی به آنهاست.
برخی از موضوعات این بخش عبارت‌اند از:
کنترل جمعیت
عقیم‌سازی مرد و زن
تلقیح مصنوعی و باروری مصنوعی
سقط جنین
پرستاری و معالجه زن و مرد
احکام عیوب و بیماری‌های واگیردار
مسائل خانوادگی مرتبط با شبیه‌سازی
تغییر جنسیت
آموزش مسائل جنسی
بلوغ زودرس و دیررس
تعارض اماره فراش با آزمایش DNA
احکام عده زنان فاقد رحم
این محور به دانش‌پژوه کمک می‌کند با نمونه‌هایی از مسائل جدیدی که در زندگی فردی، پزشکی و اجتماعی پدید آمده‌اند آشنا شود و روش بررسی فقهی آنها را فراگیرد.
۶. فقه انحلال خانواده
در این بخش، احکام و مباحث فقهی مربوط به پایان یافتن رابطه زوجیت و انحلال خانواده به صورت استدلالی بررسی می‌شود.
موضوعات این محور شامل:
طلاق
خلع
مبارات
لعان
ایلاء
احکام و آثار انحلال نکاح
شرایط و احکام مربوط به پایان رابطه زوجیت
بررسی ادله و دیدگاه‌های فقهی در مسائل انحلال خانواده
هدف این درس، افزایش توان دانش‌پژوه در فهم اقوال فقهی و ادله مربوط به مسائل انحلال خانواده است.
۷. فقه احوال شخصیه
در این محور، مسائل مرتبط با احوال شخصیه، به‌ویژه احکام نکاح، با رویکرد استدلالی مورد مطالعه قرار می‌گیرد.
موضوعات اصلی شامل:
نکاح و ماهیت آن
احکام ازدواج
شرایط و ارکان عقد نکاح
حقوق و تکالیف ناشی از نکاح
مسائل مرتبط با احوال شخصیه
بررسی ادله و مبانی فقهی احکام نکاح
هدف اصلی این بخش، تقویت توانایی دانش‌پژوه در استنباط احکام شرعی حوزه احوال شخصیه از منابع اسلامی است.
۸. مطالعات تطبیقی و حقوق خانواده
برنامه درسی با توجه به اهمیت مطالعات تطبیقی، امکان آشنایی دانش‌پژوه با حقوق خانواده در مکاتب حقوقی مختلف و دیدگاه‌های فقهی متفاوت را فراهم می‌کند.
موضوعات این بخش عبارت‌اند از:
حقوق خانواده در مکاتب حقوقی
فقه مقارن خانواده
مقایسه دیدگاه‌های فقهی در مسائل خانواده
قواعد فقهی مرتبط با خانواده
بررسی تطبیقی مسائل خانواده
نسبت فقه و حقوق در مسائل خانوادگی
۹. فقه زنان
این محور به بررسی مسائل اختصاصی زنان از منظر فقه اسلامی می‌پردازد و مبانی و ادله احکام مرتبط با زنان را مورد مطالعه قرار می‌دهد.
از جمله موضوعات مورد توجه:
مسائل فقهی خاص زنان
احکام مربوط به بلوغ
مسائل مرتبط با عادت ماهانه و احکام زنان
مبانی و منابع فقه زنان
بررسی دیدگاه‌های فقهی در مسائل اختصاصی زنان
۱۰. خانواده و علوم انسانی
برای ایجاد نگاه جامع‌تر به مسائل خانواده، تعدادی از دروس اختیاری به مطالعه خانواده از منظر علوم انسانی اختصاص دارد.
این حوزه شامل:
جامعه‌شناسی خانواده
روان‌شناسی خانواده
مشاوره خانواده
مدیریت بحران در خانواده
سلامت خانواده
تربیت فرزند
آداب خانواده
خانواده در جهان معاصر
این دروس در کنار مباحث فقهی، به دانش‌پژوه کمک می‌کنند مسائل خانواده را با توجه به ابعاد روان‌شناختی، اجتماعی، تربیتی و فرهنگی آن نیز بشناسد.
۱۱. خانواده، تربیت و روابط خانوادگی
در این بخش، برخی مسائل مرتبط با تربیت و مدیریت روابط خانوادگی مورد توجه قرار می‌گیرد.
موضوعات اصلی شامل:
اصول و آداب روابط خانوادگی
تربیت فرزند
نقش والدین در تربیت
روابط والدین و فرزندان
مدیریت مسائل و بحران‌های خانوادگی
عوامل مؤثر بر سلامت خانواده
۱۲. علوم اسلامی مرتبط
در کنار دروس تخصصی خانواده، دانش‌پژوه با مجموعه‌ای از علوم اسلامی پایه و مرتبط نیز آشنا می‌شود، از جمله:
تفسیر موضوعی
معارف حدیثی
فلسفه اسلامی
کلام مقارن
تاریخ تحلیلی اسلام
این دروس زمینه لازم را برای مطالعه مسائل فقه خانواده در چارچوب گسترده‌تر معارف اسلامی فراهم می‌کنند.
دروس تخصصی اختیاری
در برنامه کارشناسی ارشد فقه خانواده، مجموعه‌ای از دروس تخصصی اختیاری پیش‌بینی شده است که دانش‌پژوه می‌تواند مطابق ضوابط آموزشی و با انتخاب از میان دروس ارائه‌شده، ۱۶ واحد را بگذراند. فهرست این دروس عبارت است از:
حقوق خانواده در مکاتب حقوقی
فقه مقارن خانواده
قواعد فقهیه خانواده
فقه زنان
فقه العقود
مدیریت بحران در خانواده
جامعه‌شناسی خانواده
مشاوره خانواده
روش تحقیق پیشرفته
آداب خانواده
سلامت خانواده
فقه الارث و الوصیه
تربیت فرزند
روان‌شناسی خانواده
حل اختلافات و مدیریت بحران در خانواده
خانواده در جهان معاصر
این دروس به دانش‌پژوه امکان می‌دهند متناسب با علایق و نیازهای علمی خود، در برخی حوزه‌های تخصصی فقهی، حقوقی، اجتماعی، روان‌شناختی و تربیتی خانواده مطالعات بیشتری داشته باشد.

مهارت‌ها و توانمندی‌های دانش‌آموختگان

انتظار می‌رود دانش‌آموختگان این دوره پس از پایان تحصیل بتوانند:
مسائل فقهی مرتبط با خانواده را به صورت علمی و استدلالی تحلیل کنند.
اقوال و دیدگاه‌های فقهی مختلف را در مسائل خانواده شناسایی و ارزیابی کنند.
ادله فقهی مربوط به مسائل احوال شخصیه و خانواده را بررسی کنند.
در زمینه فقه تشکیل خانواده، نکاح و روابط زوجین دانش تخصصی کسب کنند.
مسائل مربوط به نسب و حقوق فرزندان را از منظر فقهی بررسی کنند.
احکام و مسائل فقهی مربوط به انحلال خانواده را تحلیل کنند.
مسائل مستحدثه و نوپدید خانواده را شناسایی و با روش فقهی بررسی کنند.
از منابع فقهی و اصولی برای مطالعه و تحلیل مسائل خانواده استفاده کنند.
با دیدگاه‌های تطبیقی در فقه و حقوق خانواده آشنا باشند.
در موضوعات تخصصی فقه خانواده پژوهش علمی انجام دهند.
مسائل خانواده را با توجه به ابعاد حقوقی، اجتماعی، روان‌شناختی و تربیتی آن نیز مورد توجه قرار دهند.
برای فعالیت‌های آموزشی، پژوهشی و علمی در حوزه فقه خانواده آمادگی پیدا کنند.
زمینه علمی لازم برای ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر، از جمله دکتری و سطح چهار، را به دست آورند.
ساختار کلی دوره

بر اساس برنامه درسی بازنگری‌شده، کارشناسی ارشد ناپیوسته فقه خانواده در مجموع ۶۲ واحد درسی دارد:
دروس حوزوی: ۳۰ واحد
دروس تخصصی الزامی: ۱۲ واحد
دروس تخصصی اختیاری: ۱۶ واحد
پایان‌نامه: ۴ واحد
جمع کل: ۶۲ واحد.

این ساختار، در کنار تقویت مبانی فقه و اصول، بخش قابل توجهی از دوره را به مسائل تخصصی خانواده اختصاص می‌دهد و با ترکیب مطالعات فقهی، حقوقی، اجتماعی، روان‌شناختی و تربیتی، زمینه شکل‌گیری نگاه جامع و کاربردی به مسائل خانواده را فراهم می‌کند.

مشخصات دوره

نام دوره	فقه خانواده
مقطع تحصیلی	کارشناسی ارشد
زبان ارائه	فارسی
گواهی پایان دوره	دارد
مدت دوره (ترم)	4

ثبت نام