دوره کارشناسی پیوسته فلسفه و عرفان اسلامی با هدف آشنایی دانشجویان با مبانی، مفاهیم و جریانهای اصلی فلسفه اسلامی، عرفان اسلامی و کلام اسلامی طراحی شده است. در این دوره، دانشجویان ضمن آشنایی با میراث فلسفی و عرفانی اسلام، با مهمترین دیدگاهها و مکاتب فلسفی و عرفانی و نیز مباحث اساسی کلامی و معارف قرآن و حدیث آشنا میشوند.
برنامه آموزشی این دوره، علاوه بر دروس تخصصی فلسفه، عرفان و کلام، شامل دروس پایه و مهارتی در حوزههایی همچون زبان عربی، علوم قرآن، تفسیر، فقه، اصول، تاریخ اسلام و مباحث مرتبط با معارف اسلامی است. همچنین مجموعهای از دروس اختیاری، امکان تمرکز بیشتر دانشجو بر برخی حوزههای مورد علاقه را فراهم میکند.
در بخش فلسفه اسلامی، مباحثی همچون معرفتشناسی، هستیشناسی، وجود و ماهیت، اصالت وجود، علیت و مباحث خداشناسی و توحید بررسی میشود و دانشجو با مهمترین مکاتب فلسفه اسلامی، از جمله حکمت مشاء، حکمت اشراق و حکمت متعالیه آشنا میگردد.
در حوزه عرفان اسلامی نیز مباحث عرفان نظری و عملی، تاریخ عرفان و تصوف و متون عرفانی فارسی و عربی مورد توجه قرار میگیرد. در کنار این مباحث، موضوعات کلام اسلامی و مسائل جدید کلامی و فلسفه دین نیز در برنامه آموزشی دوره قرار دارد.
اهداف دوره
اهداف دوره
این دوره با اهداف زیر ارائه میشود:
آشنایی با مبانی و مسائل اساسی فلسفه اسلامی.
آشنایی با مهمترین مکاتب و جریانهای فلسفه اسلامی، از جمله حکمت مشاء، حکمت اشراق و حکمت متعالیه.
شناخت سیر تاریخی فلسفه اسلامی و آشنایی با اندیشههای فیلسوفان برجسته مسلمان.
آشنایی با تاریخ فلسفه غرب و جریانهای مهم فلسفی آن.
آشنایی با مباحث بنیادین کلام اسلامی و مسائل جدید کلامی.
بررسی موضوعاتی همچون توحید، صفات و افعال الهی، عدل، قضا و قدر و نسبت اراده الهی با اختیار انسان.
آشنایی با مبانی و مباحث عرفان اسلامی و تمایز میان عرفان نظری و عرفان عملی.
آشنایی با تاریخ عرفان و تصوف و متون مهم عرفانی فارسی و عربی.
تقویت توانایی دانشجو در مطالعه و فهم متون فلسفی، کلامی و عرفانی.
آشنایی با مباحث معرفتشناسی و هستیشناسی و مسائل مرتبط با شناخت و واقعیت.
آشنایی با علوم قرآن، تفسیر و معارف قرآنی و روایی.
آشنایی با منابع مهم حدیثی شیعه و اهل سنت و برخی متون روایی.
تقویت مهارتهای زبان عربی، بهویژه در حوزه صرف، نحو و فهم متون.
آشنایی با مباحث پایه فقه و اصول و احکام کاربردی.
آشنایی با روشهای تحقیق در حوزه علوم انسانی و مطالعات اسلامی.
موضوعات ارائه شده
موضوعات اصلی (سرفصل مطالب)
الف) فلسفه اسلامی
مباحث معرفتشناسی و مسائل شناخت.
هستیشناسی و مباحث وجود و ماهیت.
اصالت وجود و مسائل مرتبط با آن.
علیت و مباحث مربوط به علت و معلول.
خداشناسی، توحید و اقسام آن.
تاریخ فلسفه اسلامی.
حکمت مشاء.
حکمت اشراق.
حکمت متعالیه.
آشنایی با اندیشههای فیلسوفانی همچون کندی، فارابی، ابنسینا، سهروردی، خواجه نصیرالدین طوسی، میرداماد، ملاصدرا، ملاهادی سبزواری و علامه طباطبایی.
ب) فلسفه غرب
آشنایی با تاریخ فلسفه غرب.
فلسفه دوران جدید.
عقلگرایی و فلسفه دکارت.
تجربهگرایی.
ایدئالیسم آلمانی و اندیشههای کانت و فیلسوفان پس از او.
ماتریالیسم و ماتریالیسم دیالکتیک.
پوزیتیویسم.
فلسفه تحلیلی.
پراگماتیسم.
ج) کلام اسلامی
مباحث اساسی کلام اسلامی.
کلام الهی.
حکمت الهی.
عدل الهی.
حسن و قبح افعال الهی.
قضا و قدر.
جبر، تفویض و امر بین الامرین.
علم پیشین الهی و اختیار انسان.
مسائل جدید کلامی.
فلسفه دین.
د) عرفان اسلامی
مبانی عرفان اسلامی.
عرفان اسلامی ۱ و ۲.
عرفان عملی.
عرفان نظری.
تاریخ عرفان و تصوف.
آشنایی با متون عرفانی فارسی و عربی.
مطالعه و آشنایی با آثار و متون مهم عرفانی و شرحهای مرتبط با آنها.
هـ) قرآن و حدیث
آشنایی با علوم قرآن.
تفسیر ترتیبی.
معارف قرآنی و روایی.
آشنایی با منابع حدیثی شیعه و اهل سنت.
آشنایی با کتب اربعه.
آشنایی با نهجالبلاغه و صحیفه سجادیه.
آشنایی با برخی مجموعهها و منابع حدیثی مهم.
مطالعه و بررسی گزیدهای از متون روایی.
و) دروس پایه و مهارتی
صرف و نحو زبان عربی.
تاریخ اسلام.
اندیشه سیاسی معاصر.
احکام کاربردی.
آشنایی با علوم بلاغی.
کلیات دانش فقه.
آشنایی با دانش اصول.
قرائت تکمیلی.
تفسیر ترتیبی.
مهارتهای مرتبط با زبان تخصصی.
مباحث مرتبط با روش مطالعه و فهم متون.
۴. دروس اختیاری
دانشجویان میتوانند از میان مجموعه دروس اختیاری ارائهشده، با هماهنگی گروه آموزشی، ۱۰ واحد را انتخاب کنند.
ردیف عنوان درس واحد
۱ تاریخ فلسفه غرب ۲
۲ درک متن ۲
۳ آشنایی با منابع حدیثی و متنخوانی ۲
۴ فلسفه اخلاق ۲
۵ فن مناظره ۲
۶ معارف قرآنی و روایی ۲ ۲
۷ معرفتشناسی ۲
۸ نیازهای منطقهای ۲
۹ سمینار ۲
۱۰ حفظ موضوعی قرآن ۲
توضیح کوتاه دروس اختیاری:
تاریخ فلسفه غرب: بررسی سیر تاریخی فلسفه غرب و جریانهای مهم فلسفی، از فلسفه جدید تا فلسفه تحلیلی و پراگماتیسم.
درک متن: تقویت توانایی فهم و تحلیل متون، بهویژه متون فلسفی و عرفانی.
آشنایی با منابع حدیثی و متنخوانی: آشنایی با منابع مهم حدیثی شیعه و اهل سنت و تمرین مطالعه و فهم متون روایی.
فلسفه اخلاق: آشنایی با مباحث فلسفی اخلاق و نظریههای مهم اخلاقی.
فن مناظره: آشنایی با قواعد استدلال، جدل و مغالطات و کاربرد آنها در مباحثه و مناظره.
معارف قرآنی و روایی ۲: بررسی برخی موضوعات مهم اعتقادی و معارف مربوط به انسان در قرآن و روایات.
معرفتشناسی: بررسی مفهوم و اهمیت معرفت، انواع معرفت، امکان شناخت، شکاکیت، منابع معرفت و ارزش معرفتی شناخت.
نیازهای منطقهای: بررسی موضوعات و مباحث متناسب با نیازهای منطقهای.
سمینار: آشنایی با روش تحقیق، گردآوری و پردازش اطلاعات، منابعشناسی، مراحل تحقیق، اخلاق پژوهش و شیوه نگارش مقاله و گزارش علمی.
حفظ موضوعی قرآن: حفظ و دستهبندی موضوعی آیات مرتبط با مباحث اعتقادی، از جمله معرفتشناسی، خداشناسی، نبوت، امامت، معاد، ایمان و کفر و مباحث انسانشناختی.