رشته کارشناسی علوم قرآن و حدیث با هدف آموزش و تربیت نیروی علمی و پژوهشی در حوزه مطالعات قرآن کریم و حدیث طراحی شده است. این دوره با بهرهگیری تلفیقی از نظام آموزشی حوزه و دانشگاه، دانشجویان را با مبانی، روشها و موضوعات اساسی علوم قرآن، تفسیر، علوم حدیث و دیگر علوم اسلامی آشنا میکند.
در این دوره، دانشجویان علاوه بر آشنایی با علوم قرآن و روشهای مختلف تفسیر، به مطالعه تاریخ تفسیر و مفسران، علوم حدیث، درایهالحدیث، علم رجال، فقهالحدیث و منابع حدیثی میپردازند. همچنین دروس مرتبط با زبان و ادبیات عرب، منطق، فلسفه اسلامی، کلام، فقه و اصول فقه، زمینه لازم را برای فهم و تحلیل منابع و متون اسلامی فراهم میکنند.
ساختار آموزشی این رشته به گونهای تنظیم شده است که دانشآموختگان بتوانند از دانش و مهارتهای کسبشده در زمینههای تحقیق، تدریس و تبلیغ قرآن و حدیث استفاده کنند و برای ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر نیز آمادگی علمی لازم را به دست آورند.
اهداف دوره
اهداف دوره
این دوره با اهداف زیر ارائه میشود:
تربیت کارشناسان متخصص در حوزه علوم قرآن و حدیث.
ایجاد آمادگی علمی برای ادامه تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد.
آشنایی عمیقتر با قرآن کریم و علوم مرتبط با آن.
آشنایی با مهمترین مباحث و محورهای علوم قرآن و حدیث.
شناخت مبانی و روشهای مختلف تفسیر قرآن کریم.
تقویت توانایی فهم و تحلیل آیات قرآن در چارچوب روشهای تفسیری.
آشنایی با تاریخ تفسیر و مهمترین مفسران و آثار تفسیری.
آشنایی با علوم حدیث و اصطلاحات و مباحث تخصصی آن.
آشنایی با علم رجال و منابع رجالی شیعه و اهل سنت.
تقویت توانایی بررسی سندی روایات و استفاده از منابع رجالی.
آشنایی با دانش درایهالحدیث و انواع و اصطلاحات حدیثی.
تقویت توانایی فهم و تحلیل محتوای احادیث از طریق دانش فقهالحدیث.
آشنایی با مهمترین منابع و آثار حدیثی.
ایجاد توانایی استفاده علمی از مطالب و معارف قرآن و حدیث.
تقویت مهارت قرائت و فهم متون عربی.
آشنایی با صرف، نحو، بلاغت و دیگر دانشهای زبانی مورد نیاز برای مطالعه متون اسلامی.
آشنایی با مبانی فقه و اصول فقه.
تقویت مهارتهای تحقیق و پژوهش در حوزه قرآن و حدیث.
آشنایی با ابزارها و نرمافزارهای مرتبط با مطالعات قرآن و حدیث.
ایجاد توانایی بهرهگیری از معارف قرآن و حدیث در عرصههای علمی و اجتماعی.
فراهم کردن زمینه لازم برای تدریس و فعالیتهای علمی و تبلیغی در حوزه قرآن و حدیث.
موضوعات ارائه شده
موضوعات اصلی (سرفصل مطالب)
الف) علوم قرآن
آشنایی با علوم قرآن
علوم قرآن 1
علوم قرآن 2
مباحث اعجاز و تحریفناپذیری قرآن
جمع و تدوین قرآن
نسخ
محکم و متشابه
تاریخ و تحول علوم قرآن
مفردات و روشهای ترجمه قرآن
ب) تفسیر قرآن کریم
تفسیر ترتیبی 1 تا 6
تفسیر موضوعی 1 تا 4
مبانی و قواعد تفسیر
روشها و گرایشهای تفسیری
تاریخ تفسیر و مفسران
آشنایی با تفسیر علمی قرآن
مفردات و روشهای ترجمه قرآن
مطالعه و تحلیل متون تفسیری
ج) علوم حدیث
آشنایی با منابع حدیث و متنخوانی
تاریخ حدیث شیعه و اهل سنت
آشنایی با علم رجال و درایهالحدیث
فقهالحدیث
آشنایی با احادیث علمی
منابع و تاریخ حدیث
بررسی سند و متن حدیث
اصطلاحات و طبقهبندی احادیث
د) رجال و درایهالحدیث
مبانی علم رجال
منابع رجالی شیعه و اهل سنت
توثیق، مدح و جرح راویان
بررسی سندی روایات
مبانی و اصطلاحات علم درایه
اقسام حدیث و خبر
حدیث متواتر و خبر واحد
حدیث صحیح، حسن، موثق، قوی و ضعیف
شرایط تحمل و ادای حدیث
روش استفاده از منابع رجالی و حدیثی
هـ) زبان و ادبیات عرب
صرف 1 و 2
نحو 1 تا 4
تجزیه و ترکیب
درک متن
متنخوانی
آشنایی با علوم بلاغی
علوم بلاغت
قرائت تکمیلی
صوت و لحن قرائت
و) منطق و فلسفه اسلامی
منطق مقدماتی
منطق
فلسفه اسلامی مقدماتی
فلسفه اسلامی عمومی
مباحث مقدماتی استدلال و تحلیل عقلی
ز) کلام و مطالعات اسلامی
کلام اسلامی 1
کلام اسلامی 2
آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی
آشنایی با ادیان
اندیشه اسلامی
اندیشه سیاسی معاصر
تاریخ اسلام
ح) فقه و اصول فقه
فقه 1 تا 4
فقه مقارن
اصول 1 و 2
اصول مقارن
قواعد فقهی 1 و 2
کلیات دانش فقه
آشنایی با دانش اصول
احکام کاربردی
ط) مهارتهای پژوهشی
روش تحقیق
متنخوانی و درک متون اسلامی
آشنایی با منابع تخصصی قرآن و حدیث
استفاده از منابع رجالی و حدیثی
آشنایی با نرمافزارهای قرآنی و حدیثی
تحقیق و ارائه علمی
4. دروس اختیاری
دانشجویان میتوانند از میان مجموعه دروس اختیاری، 10 واحد را مطابق مقررات آموزشی انتخاب کنند. مجموعه دروس اختیاری شامل موارد زیر است:
درس اختیاری واحد
تفسیر ترتیبی مطالعاتی 1 (سوره بقره) 2
تفسیر ترتیبی مطالعاتی 2 (سورههای نساء و احزاب) 2
تفسیر ترتیبی مطالعاتی 3 (سورههای اعراف و انفال) 2
تفسیر ترتیبی مطالعاتی 4 (سورههای توبه و یونس) 2
تفسیر ترتیبی مطالعاتی 5 (سورههای هود و یوسف) 2
متنخوانی حدیث مقارن 4
حفظ موضوعی قرآن 2
آشنایی با نرمافزارهای قرآنی و حدیث 2
تحقیق پایانی 2
آشنایی با علم رجال و درایهالحدیث 2
فقهالحدیث 2
آشنایی با احادیث علمی 2
توضیح کوتاه دروس اختیاری
تفسیر ترتیبی مطالعاتی 1: مطالعه و بررسی تفسیری آیات و مباحث منتخب سوره بقره.
تفسیر ترتیبی مطالعاتی 2: مطالعه تفسیری منتخب سورههای نساء و احزاب.
تفسیر ترتیبی مطالعاتی 3: بررسی تفسیری منتخب سورههای اعراف و انفال.
تفسیر ترتیبی مطالعاتی 4: مطالعه تفسیری منتخب سورههای توبه و یونس.
تفسیر ترتیبی مطالعاتی 5: مطالعه تفسیری منتخب سورههای هود و یوسف.
متنخوانی حدیث مقارن: مطالعه و بررسی متون حدیثی با رویکرد مقارن و متناسب با نیازهای منطقهای.
حفظ موضوعی قرآن: حفظ و مطالعه آیات قرآن کریم بر اساس موضوعات منتخب.
آشنایی با نرمافزارهای قرآنی و حدیث: آشنایی با ابزارهای نرمافزاری مورد استفاده در پژوهشهای قرآن و حدیث.
تحقیق پایانی: انجام یک پژوهش علمی در یکی از موضوعات مرتبط با قرآن و حدیث.
آشنایی با علم رجال و درایهالحدیث: آشنایی با مبانی علم رجال، منابع رجالی و اصطلاحات مهم درایهالحدیث.
فقهالحدیث: بررسی روشهای فهم و تحلیل محتوای احادیث و بهرهگیری علمی از روایات.
آشنایی با احادیث علمی: مطالعه احادیث مرتبط با موضوعات علوم طبیعی و علوم انسانی و بررسی علمی آنها.
ساختار کلی دوره
دوره کارشناسی پیوسته علوم قرآن و حدیث در مجموع شامل 170 واحد درسی است:
دروس عمومی: 22 واحد
دروس پایه: 68 واحد
دروس تخصصی: 40 واحد
دروس اختیاری: 10 واحد
دروس حوزوی: 30 واحد